Temel Linux Konsol Komutları

Her ne kadar grafik arayüz bir çok ihtiyacnınızı görecek şekilde düzenleniyorsa da Linux'ta konsoldan işlem yapmanın hazzı bambaşka. İşte size başlangıç seviyesinde temel komutlar:

Yardım Alma

Çoğu komut yanına -h veya –help yazıldığında küçük bir bilgi verir. Buna ek olarak linux’ta binlerce dokümanın bulunduğu manual sayfaları vardır. Yapmanız gereken tek şey man komutundan sonra bilgi almak istediğiniz komutun adını yazmak. • komut -h: Komut hakkında kısa bilgi • komut –help: Üstekinin aynısı • man komut: Komut hakkında detaylı doküman

Dosyaları Listeleme

Linux’ta bir dizindeki dosyaları listelemek için kullanılan komut lsdir. Ekrana sığmayan uzun listeleri göstermek için ise bu komut less ile beraber kullanılabilir. • ls: Bulunduğun dizinin içeriğini göster • ls -a: Gizli dosyaları da göster • ls -l: Uzun listele (sahip- izinler- boyut ve tarih dahil) • ls | less: Uzun listeleri kısaltmak için

Dizin değiştirme

Başka bir dizine geçmek için cd komutu kullanılır. • cd yol: yol dizinine geçer • cd ~: Sizin home dizininize geçer • cd -: Bir önceki dizine döner • cd..: Bir üst dizine geçer

Dosya ve dizin yönetimi

Bir dizini veya dosyayı kopyalamak için cp- taşımak için mv- yeni klasör oluşturmak için mkdir- dosyayı silmek için rm- dizini ve içindeki dosyaları silmek için rm -R- boş bir dizini silmek için ise rmdir kullanılır. • cp kaynak hedef: Kaynaktan hedefe kopyalar • cp -R kaynak hedef: Önyineli(recursive) kopyalar • mkdir dizin: Yeni dizin yaratır • mv kaynak hedef: Dosyaları taşımak veya adlarını değiştirmek için • rm dosya: Dosyayı kaldırır • rm -R dizin: Önyineli kaldırır • rmdir dizin: Boş dizini kaldırır • touch dosya: Dosya varsa tarihini değiştirir- yoksa yaratır • pwd: Çalışılan dizinin ismini verir

Dosya arama

Herhangi bir dosyayı sistemde aramak için find ve locate komutları kullanılır. find bulunduğunuz dizinden başlayarak tüm alt-dizinleri arar. locate ise tüm dosyaları bir veritabanında tutar- bunun için hayli hızlıdır. Ancak bu veritabanı günde bir yenilendiğinden son kaydettiğiniz dosyaları bulamayabilirsiniz. • find yol -name dosyaadı: Belirttiğiniz dizinden başlayarak dosyayı arar • locate dosyaadı: Dosyayı arar

Metin dosyalarıyla çalışma

Kısa bir metin dosyasını görüntülemek için cat- metin dosyasında yön tuşları-Page Up/Down ile ilerlemek için less- dosyada bir yazıyı aramak için grep- satırları sıralamak için sort- ve küçük bir editör ile açmak için ise pico kullanılır. • cat dosyaadı: Dosyayı ekranda görüntüler • grep yazı dosyaadı: Yazıyı dosyada arar- bulunduğu satırı görüntüler • less dosyaadı: Dosyada ilerlemek için kullanılır (Çıkış q ile) • pico dosyaadı: Dosyayı basit bir metin editörüyle açar • sort dosyaadı: Dosyadaki satırları alfabetik sıraya göre dizip gösterir

Sıkıştırılmış dosyaları açma

İnternetten indirdiğiniz dosyalar genelde sıkıştırılmıştır. Bunları açmak için dosya tipine göre araç kullanmalıyız. • bunzip2 dosyaadı.bz2: bzip2 dosyasını (.bz2) açar • gunzip dosyaadı.gz: gzipped (.gz) arşivini açar • unzip dosyaadı.zip: PkZip veya WinZip dosyasını (.zip) açar • tar -xvf dosyaadı.tar: tar (.tar) arşivini (tarball) açar • tar -xvzf dosyaadı.tar.gz: tar arşivini (.tar.gz or .tgz) açar

Ağ servislerini kullanma

Dosya transferi yapmak için ftp- ağ bağlantısını kontrol etmek için ping- secure shell protokolüne bağlanmak için ssh- telnet protokolü üzerinden bağlanmak için ise telnet kullanılır. • ftp sunucu: FTP sunucusuna bağlanır • ping sunucu: Sunucuya ping isteği gönderir • ssh -l kullanıcıadı sunucu: Uzaktaki makinaya Secure Shell protokolü ile bağlanır • telnet sunucu: Uzaktaki makinaya TELNET protokolü ile bağlanır

Sistem bilgisi görüntüleme

• date: İşletim sisteminin saat ve tarihini görüntüler • df -h: Disk kullanımını görüntüler • free: Bellek kullanımını görüntüler • history: Kullanılan hesap için çalıştırılan komutları listeler • hostname: Yerel sunucu adını verir • rwho -a: Ağa bağlı kullanıcıları listeler • uptime: Bilgisayar açıldığından beri geçen süreyi verir • who: Makineye bağlı kullanıcıları listeler • whoami: Giriş isminizi görüntüler

Dosya izinlerini değiştirme

• chown kullanıcı.grup dosyaadı: Dosyaya sahip olan grubu ve kullanıcıyı değiştirir. Tabii ki bu komutu sadece o dosyanın sahibi kullanabilir • chmod (augo)(+-)(rwx) dosyaadı: Dosya üzerindeki okuma-yazma-çalıştırma (read-write-execute) izinlerini (rwx) farklı seviyedeki kullanıcılar için (all-owner-group-other) artırıp azalmayı (+/-) sağlar

-- Yahya Abdülkadir ERTURAN,
AMIEx/AFIEx USA Uluslararası Ticaret Uzmanı erturanya@uttegae.com
Dış Ticaret'te İlk Durağınız
- www.uttegae.com